NAGIBIN Jurij M a r k o w i c z, ur. 3 IV 1920 Moskwa, prozaik i scenarzysta. Studiował w Moskiewskim Instytucie Kinematografii. Debiutował w 1940 opowiadaniem Dwojnaja oszybka (Podwójny błąd). W czasie II wojny światowej był korespondentem frontowym. Tematyce wojennej poświęcił dwa zb. opowiadań: Czelowiek s franta (1943, Człowiek z frontu) i Bolszoje sierdce (1944, Wielkie serce). Wojnę opisuje z perspektywy psychiki jej uczestnika. W twórczości N. daje się wyraźnie wyodrębnić pewna cykliczność tematyczno-problemowa. W tradycjach klasycznej prozy autobiograficznej utrzymane są trzy cykle opowiadań, które złożyły się na autobiograficzną opowieść Księga dzieciństwa (Kniga dietstwa), opublikowaną w zb. Wyspa miłości (Ostrów lubwi, 1977) wraz z cyklem Cienie stuleci (Wiecznyje sputniki), poświęconym życiu i dziełu wybitnych twórców dawnych epok, takich jak Nagrody literackie Awwakum, A. Puszkin, N. Leskow, P. Czajkowski, J.S. Bach i in. Cykl ponad dwudziestu opowiadań i opowieści "myśliwskich" wiąże N. z problemami ekologii w ich aspekcie moralno-społecznym, np. Na tietieriewow (1964, Na cietrzewie), Kłusownik (Brakonjer, 1965). Z cyklem tym koresponduje opowieść W leśniczówce (Na kordonie, 1968). Tematycznie i problemowo współbrzmią także - choć już nie połączone formalnie w cykl - utwory N. o miłości i jej roli w rozwoju osobowości człowieka, jak np. Siwe ludzkie włosy pilnie poszukiwane (Sroczno triebujutsia siedyje czełowieczeskije wołosy, 1968), Obca (Czużaja, 1976), Szczyt powodzenia (Pik udaczi, 1975). N. jest autorem licznych zrealizowanych scenariuszy filmowych, opartych najczęściej na własnej prozie. Największą popularność przyniósł mu zrealizowany w 1965 film Priedsiedatiel (Przewodniczący) oparty na opowieści Stronicy żyzni Trubnikowa (1962, Karty z życia Trubnikowa). W 1980 N. napisał sztukę Zastup-nica (Obrończyni), w której opowiada o śmierci M. Lermontowa. Jest także autorem artykułów o literaturze i filmie, zebranych w książkach Razmyszlenija o rasskazie (1964, Rozważania o opowiadaniu) i Litieratumyje razdumja (1977, Rozmyślania literackie). N. chętnie sięga po materiał z historii kultury Rosji, jak np. w Wyspie miłości, a także w powieści Silniej niż inne nakazy (Silnieje wsiech inych wielenij, 1984). Opisuje także dramatyczny okres stalinowski, m.in. w para-autobiograficznej powieści Wstań i idi (1987, Wstań i idź).
